Witaminy

A B C D E K

Nazwa została wymyślona przez polskiego biochemika Kazimierza Funka w 1912 r.

Witaminy to związki organiczne, nie będące źródłem energetycznym (pokarmem)
ale niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego i które muszą być dostarczane z pożywieniem.

Dzienne zapotrzebowanie na witaminy jest niewielkie i liczone w miligramach (mg),
a nawet w mikrogramach (μg).

Przedawkowanie, niedobór lub brak witaminy, po wyczerpaniu zapasów organizmu, prowadzi do:
- hiperwitaminozy (przedawkowania),
- hipowitaminozy (niedoboru częściowego)
- awitaminozy (całkowitego braku)

Przedawkowanie witamin jest równie groźne gla zdrowia jak ich niedobór, dlatego stosując suplementy diety lub inne preparaty witaminowe należy zachować szczególną ostrożność, a najlepiej skonsultować ich zażywanie z lekarzem.

Podstawowy podział:

• Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K) są magazynowane w organizmie - dlatego nie muszą być dostarczane stale (codziennie).

• Witaminy rozpuszczalne w wodzie (C, grupa B). Ich nadmiar jest wydalany z organizmu (z wyjątkiem B12 i C) - dlatego muszą być stale dostarczane wraz z pokarmem.

Witamina A
Jest potrzebna do do prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku, skóry, wzrostu kości, właściwego funkcjonowania układu rozrodczego kobiety i mężczyzny.

Brak prowadzi do problemów z widzeniem w nocy (kurza ślepota), wysychania spojówek, stanów zapalnych oczu, schorzeń skóry i spowolnienia wzrostu.

Występuje w dwóch różnych formach: retinoli i beta - karotenu.
Retinole znajdują się w pokarmach pochodzenia zwierzęcego, zaś beta - karoten
w pokarmach roślinnych.W organizmie są zmieniane w witaminę A.

Znajdują się w żółtopomarańczowych owocach i warzywach, ciemnozielonych liściastych warzywach, wątrobie, mleku, jajach. Przetwarzanie oraz mrożenie zmniejsza zawartość witaminy A w pożywieniu.

Grupa witamin B

B1 - tiamina
niezbędna w procesach metabolizmu węglowodanów.
Niedobór może prowadzić do występowania stanów depresyjnych, zaburzeń pamięci, osłabienia, skrócenia oddechu, przyspieszenia akcji serca.

Znajduje się w pełnoziarnistych i wzbogaconych produktach zbożowych, grochu, fasoli, orzechach i mięsie (zwłaszcza wieprzowym i wołowym). Pewna część ulega unieczynnieniu podczas gotowania.

B2 - ryboflawina
konieczna w przebiegu metabolizmu węglowodanów, białek i tłuszczów.
Niedobór powoduje swędzenie i pieczenie oczu, nadwrażliwość oczu na promienie słoneczne, owrzodzenia języka, owrzodzenia okolicy ust (zajady).

Znajduje się w mleku i produktach mlecznych, mięsie, liściastych zielonych warzywach, pełnoziarnistych i wzbogaconych produktach mącznych i maśle. Podczas gotowania tylko niewielka część ulega unieczynnieniu.

B3 - niacyna lub PP
niezbędna dla prawidłowego metabolizmu tkankowego.
Brak może prowadzić do choroby zwanej pelagrą (biegunka, dolegliwości żołądkowe, schorzenia skórne, owrzodzenia w jamie ustnej, niedokrwistość, zaburzenia psychiczne).

Znajduje się w mięsie, jajach, mleku i produktach nabiałowych. W czasie gotowania niewielkie ilości niacyny są unieczynniane.

B5 - kwas pantotenowy
jest potrzebny w metaboliźmie węglowodanów, białek i tłuszczów.
Jego brak w organiźmie towarzyszy niedoborom innych witamin z grupy B.

Znajduje się w grochu, fasoli (oprócz zielonej), chudym mięsie, rybach i pełnoziarnistych produktach mącznych. Gotowanie i wysoka temperatura unieczynnia część kwasu pantotenowego znajdującego się w żywności.

B6 - pirydoksyna
niezbędna do prawidłowej przemiany białek, węglowodanów i tłuszczów.
Niedobór prowadzi do niedokrwistości, uszkodzenia nerwów, napadów drgawkowych, chorób skóry i owrzodzeń w jamie ustnej.

Znajduje się w mięsie, bananach, fasoli, żółtkach jaj, orzeszkach ziemnych, produktach zbożowych z pełnego przemiału.

B7 - biotyna, H
potrzebna jest w ustrojowych procesach tworzenia kwasów tłuszczowych i glukozy (cukru), które organizm organizm zużywa jako paliwo (żródło energii). Odgrywa też ważną rolę w metabolizmie aminokwasów i węglowodanów.

Zapotrzebowanie ogranizmu na biotynę jest niewielkie i całkowity jej brak zdarza się niezwykle rzadko. Jeśli jednak wystąpi może prowadzić do zmian skórnych - wysypki, zaczerwienienia, wypadania włosów, podwyższenia poziomu cholesterolu oraz problemów z pracą serca.

Znajduje się w wątrobie, orzechach włoskich i ziemnych, mące sojowej, żółtku jaj, krabach, migdałach, sardynkach, grzybach, brązowym (naturalnym) ryżu, mące pełnoziarnistej, szpinaku, marchwi, pomidorach.

B9 - kwas foliowy
jest potrzebny do prawidłowego funkcionowania układu krowiotwórczego.
Brak może doprowadzić do niedokrwistości.

Znajduje się w warzywach - zwłaszcza zielonych, ziemniakach, zbo żach i produktach zbożowych, owocach i podrobach.
Gotowanie i wysoka temperatura unieczynnia część kwasu foliowego.

B12
niezbędna do prawidłowej syntezy czerwonych krwinek w szpiku.
Brak powoduje niedokrwistość (niedobór krwinek czerwonych), dolegliwości żołądkowych i uszkodzenia nerwów obwodowych.

Znajduje się w rybach, żółtkach jaj, mleku, serach podpuszczkowych.
Nie ma jej w żadnych warzywach.

Syntetycznymi postaciami tej witaminy są cyjanokobalamina i hydroksykobalamina.
Osoby z chorobami jelit, wegetarianie lub osoby stosujące restrykcyjne diety są narażone niedobór witaminy B12. W takich przypadkach lekarz przepisuje witaminę w postaci syntetycznej - w dawkach uzupełniających.

Witamina C (kwas askrobinowy)
Wspomaga gojenie się ran , wzmacnia ściany naczyń krwionośnych.
Jest niezbędna przy przemianie węglowodanów, syntezie białek i tłuszczów.
Niedobór prowadzi do rozwoju szkorbutu, którego objawami są: osłabienie siły mięśniowej,obrzęki i krwawienia dziąseł, utrata zęb ów, krwawienia podskórne, znużenie, depresja, złe gojenie się ran.

Źródłem witaminy C są owoce cytrusowe, zielone warzywa, pomodory, ziemniaki.
Gotowanie lub długie przechowywanie unieczynnia dużą część witaminy C.

Witamina D
Niezbędna do budowy kości i zębów, umożliwia wchłanianie wapnia i fosforu.
Brak powoduje u dzieci krzywivę. U dorosłych osteomalację i osteoporozę.

Znajduje się w rybach i tłuszczu.
Nie ma jej w żadnych warzywach.
Gotowanie żywności nie ma wpływu na zawartą w nim witaminę D.
Wytwarzana jest w skórze pod wpływem promieni słonecznych - zrównoważona dieta i przebywanie ok 2 godz. dziennie na słońcu, dostarcza organizmowi wystarczjącą ilość dziennego zapotrzebowania na witaminę D.

Witamina E
Jest przeciwutleniaczem - czyli stanowi ochronę przed działaniem wolnych rodników, czasteczek uszkadzających komórki organizmu). Niezbędna do prawidłowego funkcjonowania nerwów i mięśni.

Znajduje się w olejach roślinnych (kukurydzianym, sojowym, słonecznikowym), zalążkach pszenicy, płatkach zbożowych, warzywach o ciemnozielonych liściach.
Gotowanie i dłuższe przechowywanie żywności niszczy część witaminy E.

Witamina K
Niezbędna do utrzymania prawidłowego krzepnięcia krwi.
Niedobór prowadzi do zaburzeń krzepliwości krwi oraz skłonności do krwawień.

Znajduje się w zielonych warzywach liściastych, mięsie i nabiale. Podczas gotowania niewielka ilość witaminy K ulega zniszczeniu.

Zapraszam na forum

Copyright © 2006 Globnet | Kontakt z administratorem